1545-01-01 1602-08-29
Najwybitniejszy przedstawiciel polskiej literatury mieszczańskiej późnego renesansu
Późnorenesansowy poeta i satyryk, najwybitniejszy przedstawiciel polskiej literatury mieszczańskiej tego okresu. Urodził się ok. 1545 r. w Sulmierzycach (powiat krotoszyński). Brak bliższych danych o jego latach młodzieńczych i studiach, choć pojawia się hipoteza o studiach w kolegium jezuickim w Kaliszu. Syn dzierżawcy folwarku i młyna nad Orlą, Jana Klona, oraz Anny z Pietrzałków. Przebywał zapewne w okolicach Lwowa, a od 1574 r. osiadł w Lublinie, gdzie do 1582 r. pełnił funkcję pisarza i ławnika sądu rady miejskiej.
Poeta miał wiedzę prawniczą, która pomogła mu w pełnieniu rozmaitych funkcji urzędniczych i administracyjnych - poczynając od prowadzenia kancelarii sądowej wójta lubelskiego (1576-1582), poprzez stanowisko ławnika i wójtostwo w Psarach (otrzymane wraz z wioską - Wólką Józefowską - od biskupa kijowskiego Józefa Wereszczyńskiego) i cieszącą się znacznym poważaniem funkcję pisarza miejskiego. O autorytecie Klonowica świadczy fakt, że często powoływano go na "jednacza" (mówiąc współczesnym językiem: przedstawiciela i negocjatora). Urzędniczą karierę poety zwieńczyło stanowisko burmistrza Lublina (1594) oraz tytuł dożywotniego rajcy tego miasta.
Wśród innych pełnionych przez Klonowica funkcji wyróżnić wypada jeszcze kierownictwo szkoły w Zamościu oraz prowadzenie wykładów na Akademii Zamojskiej. Z tego mniej więcej okresu pochodzi tłumaczenie "Dystychów Katona" - łacińskiego zbioru moralnych sentencji, ze względu na prostą składnię używanego w średniowieczu na początku nauki tego języka. Klonowic przetłumaczył też "Civitas morum" Erazma z Rotterdamu.
Klonowic wielokrotnie oskarżany był o sprzyjanie ruchowi reformacyjnemu. Jeden z jego poematów, opowiadający o zwycięstwie bogów olimpijskim nad tytanami (z czego poeta uczynił optymistyczny symbol walki człowieka z grzechem), a zatytułowany "Victoria deorum", został nawet wydany w jednej z oficyn ariańskich. Poetę podejrzewano również, aczkolwiek niesłusznie, o autorstwo paszkwilu na zakon jezuitów.
Później zajmował stanowiska wójta (1592 r.), burmistrza (1594 r.) i dożywotnio rajcy miejskiego (od 1595 r.). W latach 1589-91 był nauczycielem w szkole w Zamościu. Sprzyjał reformacji i ruchowi ariańskiemu. Pisał wiersze i poematy w języku łacińskim i polskim.
Wśród innych dzieł Klonowica wypada wymienić przekład "Vitae regum Polonorum" Klemensa Janickiego pt. "Królów i książąt polskich zawarcie i opis", poemat łaciński "Philtron" (1582), oraz poemat o Rusi Czerwonej "Roxolania" (1584). W roku 1600 powstał natomiast "Worek Judaszów", poemat satyryczny poświęcony, jak głosi podtytuł, "złemu nabyciu majętności", to jest kradzieży i innym przestępstwom.
Najbardziej znanym dziełem Klonowica jest jednak "Flis, to jest Spuszczanie statków Wisłą i inszymi rzekami do niej przypadającymi" (1595, w drukarni arianina Sternackiego). Jest on zapisem flisackiej podróży poety Wisłą do Gdańska, odbytej jesienią 1594, czymś w rodzaju reportażu uzupełnionego o wstawki moralistyczne.
Zmarł w Lublinie 29 sierpnia 1602, pochowany został w tamtejszej katedrze.
Królów i książąt polskich zawarcie i opis – przekład Vitae regum Polonorum Klemensa Janickiego
Philtron (1582) – poemat łaciński.
Victoria deorum. In qua continetur veri herois educatio. – o mitologicznym zwycięstwie bogów nad tytanami
Roxolania (1584) – poemat o życiu chłopów na Rusi.
Żale nagrobne na ślachetnie urodzonego pana Jana Kochanowskiego (1585) – cykl wierszy.
Flis, to jest Spuszczanie statków Wisłą i inszymi rzekami do niej przypadającymi (1595) – opis handlu wiślanego.
Worek Judaszów to jest złe nabycie majętności (1600) – rymowany traktat prawniczy.
Hebdomas, to jest Siedem tegodniowych piosnek wyjętych z pierwszych Ksiąg Moiżeszowych kapituły pierwszej, co którego dnia Pan Bóg stworzył i jako siódmego dnia odpoczynął, krótko zebranych przez Sebastyjana Klonowica z Sulimierzyc, pisarza ławicy lubelskiej, Kraków, druk Macieja Garwolczyka (1581):
Maria Stankowa, "S. Klonowic, pisarz i rajca miasta Lublina", "Archeion" 46 (1967).
Halina Wiśniewska, Renesansowe życie i działalność Sebastiana Fabiana Klonowicza, Lublin 1985.
Halina Wiśniewska, "Pobyt Sebastiana Acernusa w Zamościu", "Rocznik Zamojski" t. I, 1984.
ILUSTRACJA: Fragment obrazu Wilhelm Leopolski Zgon Acerna, przedstawiający ostatnie chwile życia poety Sebastiana Klonowica (wersja pierwsza).
Wszelkie materiały zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.