1909-09-08     1943-02-15

Józef Noji

Przerwana kariera

W ostatnich latach przed wybuchem II wojny światowej na bieżniach Polski najlepszym biegaczem był nie Janusz Kusociński, lecz Józef Noji. Urodził się 8 września 1909 we wsi Pęckowo nieopodal Wielenia w woj. poznańskim.

Wychowywał się w bardzo trudnych warunkach. Od najmłodszych lat ciężko pracował aby pomóc matce w utrzymaniu rodziny po śmierci ojca. Z tego też powodu zaniedbał edukacje, którą zakończył na pięciu klasach szkoły powszechnej. Jego przygoda z bieganiem rozpoczęła się od występów w barwach TG „Sokół”. Jest nawet sekretarzem gniazda, od czasu do czasu próbując sił w lokalnych biegach na różnych dystansach.

Za chlebem opuszcza rodzinne strony przenosząc się do Bydgoszczy by podjąć pracę zarobkową, a następnie odbywa służbę wojskową w Toruniu w 8 Batalionie Saperów, którą kończy w stopniu kaprala (1932). W 1932 powraca do Pęckowa, skąd do pracy oddalonej o 24 km codziennie biegał. Był to swego rodzaju trening Nojego, który doprowadził go do zwycięstw w eliminacjach do biegu głównego „Kuriera Poznańskiego".

Tam nikomu jeszcze nieznany zawodnik zajął 2 miejsce za Maksymilianem Hartlikiem. Jako zawodnik „Sokoła” Poznań zostaje zgłoszony do PZLA (1934). Wygrał Bieg Narodowy i stał się następcą, Janusza Kusocińskiego. Dzięki temu otrzymał w Poznaniu pracę mogąc łączyć ją z treningami i startami w zawodach.

W latach (1935-1936) przeniósł się do Warszawy gdzie otrzymał propozycje wstąpienia w szeregi Legii. Głównym celem jego stał się start w Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie. Do najważniejszego startu przygotowuje go Stanisław Petkiewicz.

Szybko robi postępy uzyskując coraz lepsze wyniki na krajowych mistrzostwach, międzynarodowych mityngach i meczach międzypaństwowych. Wyniki olimpijskie Nojiego przyjęte zostały z mieszanymi uczuciami, szczególnie dalekie miejsce w biegu na 10 km. Uknuto nawet teorię (duży w tym udział miał... Kusociński, który pisał do prasy polskiej i pomagał w relacjach radiowych Wojciechowi Trojanowskiemu) że na przeszkodzie do sukcesu stanął... krwisty befsztyk, który miał spożyć tuż przed biegiem.

Po powrocie z igrzysk Noji zmienił barwy klubowe przenosząc się do warszawskiej „Syreny” (1937-1939) i został motorniczym tramwajów (1937). Rozpoczął się kolejny etap rywalizacji z Kusocińskim, który po wyleczeniu kontuzji znów bił rekordy Polski. Obaj szykowali się do igrzysk olimpijskich w roku 1940.

Noji do czasu wybuchu wojny 10-krotnie reprezentował barwy narodowe w meczach międzypaństwowych, Był 10-krotnym Mistrzem Polski na dystansach: 5000m (1935-1939), 10000 m (1936), przełaj (1936-1939), a także 2-krotny rekordzista Polski: 5000 m - 14.33.4 (7 sierpnia 1936 Berlin) i w sztafecie 4x1500 m - 16.02,6 (28 czerwca 1939 Warszawa). Wynik uzyskany na igrzyskach był jednocześnie rekordem życiowym J. Nojiego. Najlepszy wynik na 10000 m wynosił 31.17.4 (Królewiec, 10 lipca 1938).

W czasie okupacji J. Noji włączył się w nurt walki podziemnej. Aresztowany 18 września 1940 r. w Warszawie, po 9-miesięcznym pobycie na Pawiaku przewieziony został (24 lipca 1941) do Oświęcimia. Zginął tam 15 lutego 1943 rozstrzelany pod ścianą śmierci bloku XI za próbę wysłania grypsu. Pozostawił żonę Irenę (Francuzik) i syna Ryszarda.

Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Walecznych (16 czerwca 1944) i Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami (20 listopada 1944). Po wojnie w Wieleniu n/Notecią dla uczczenia naszego olimpijczyka odbywały się zawody.