1945-07-01 0000-00-00
W 1945 roku Rada Jedności Narodowej ogłosiła przesłanie Polskiego Państwa Podziemnego, nazywane Testamentem Polski Walczącej.
1 lipca 1945 r. Rada Jedności Narodowej (RJN), która w latach wojny pełniła rolę podziemnego parlamentu (złożonego z polityków m.in. Polskiej Partii Socjalistycznej, Stronnictwa Ludowego, Stronnictwa Narodowego, Stronnictwa Pracy) zaadresowała do Narodu Polskiego i Narodów Sprzymierzonych odezwę, w której podsumowała swoje osiągnięcia z lat wojny oraz wyartykułowała cele i zadania na przyszłość.
Dokument można potraktować jako jedno z najważniejszych przesłań przygotowanych przez struktury Polski Walczącej począwszy od jej powstania 27 września 1939 r. (dzień powołania do życia Służby Zwycięstwu Polski), skończywszy zaś na wydarzeniach z przełomu czerwca i lipca 1945 r. W ogóle 1945 r., to dla Polaków w kraju i na emigracji rok kilku dramatycznych porażek, na które składały się konferencja Wielkiej Trójki w Jałcie, aresztowanie przez Sowietów kierownictwa Polskiego Państwa Podziemnego (PPP) i proces szesnastu w Moskwie, dramatyczny spadek znaczenia rządu RP pod prezesurą Tomasza Arciszewskiego, który zakończył się wycofaniem uznania przez Francję (30 VI) oraz USA i Wielką Brytanię (5 VII). Ponadto nie sposób w tym miejscu nie zauważyć obecności na ziemiach polskich Armii Czerwonej, NKWD i tzw. sowietników, którzy rozpoczęli realizację przygotowanego wcześniej przez Józefa Stalina planu wymiany elit politycznych w kraju. Najkrócej rzecz ujmując owa wymiana polegała na eliminacji z życia politycznego działaczy PPP (ewenementu na skalę światową), ministrów i urzędników rządu RP w Londynie (w którym pracowało od 1939 r. ponad 1500 osób) oraz na osadzeniu za drutami obozów i kratami więzień żołnierzy Polski Walczącej (przede wszystkim Armii Krajowej, najliczniejszego na świecie wojska będącego w konspiracji, liczącego bagatela ponad 380 tys. żołnierzy). Sowieci narzucili w zamian garstkę skompromitowanych polskich komunistów ze Związku Sowieckiego lub z kraju (działaczy Polskiej Partii Robotniczej) oraz oficerów z Armii Czerwonej, chwilowo ubranych w mundury Wojska Polskiego, najczęściej renegatów, agentów NKWD. Władzę, tej narzuconej przemocą pseudoelity, gwarantowała obecność w Polsce Armii Czerwonej i NKWD oraz drakońskie represje. Sowieci przygotowali dla tych, którzy kontestowali rządy komunistyczne oraz sowiecką obecność w Polsce, deportacje na wschód, obławy (np. Augustowska, Górnośląska i Pomorska) oraz obozy NKWD zlokalizowane np. w Bakończycach, Ciechanowie, Działdowie, Krzesimowie, Lublinie – Majdanku, Mątwach - Inowrocławiu, Skrobowie, Oświęcimiu, Poznaniu, Rembertowie, Toszku i Trzebusce Małopolskiej (było ich nie mniej niż 120).
Komendant Armii Krajowej gen. Leopold Okulicki „Niedźwiadek” rozwiązał AK w styczniu 1945 r. Nieco później kierownictwo PPP zaakceptowało krzywdzące dla Polaków ustalenia w Jałcie. W marcu 1945 r. liderzy Polski Podziemnej podstępnie wpadli w ręce sowieckie. RJN w wyniku zaistniałych wydarzeń opublikowała tytułowy dokument, w którym wskazała na zasługi Polaków w walce z niemieckim okupantem: „Przed sądem w Moskwie stanęli najlepsi synowie Polski, którzy przez 5 lat z największym poświęceniem, z bohaterskim narażeniem życia, kierowali nieugiętą walką Narodu przeciwko hitleryzmowi”. Jeśli zaś chodzi o sowieckie intencje wynikające z wydarzenia, to los szesnastu oceniła jako prowokację: „Nie damy się jednak sprowokować. Jeżeli proces moskiewski miał na celu włożyć Polakowi broń do ręki, zareagujemy inaczej – pełną powagą i skupieniem. Cały naród jednoczy się duchowo w obliczu tragedii i okrywa żałobą”. Odezwa RJN zawierała również informacje na temat celów wojennych Polski (m.in. pokonanie Niemców, odbudowa niepodległości, reformy, nienaruszalność granicy wschodniej, odzyskanie ziem zachodnich, sojusz z demokracjami zachodnimi). Autorzy w sprawie sytuacji w powojennym kraju podkreślili: „Koniec wojny z Niemcami zastał Polskę w sytuacji niesłychanie trudnej, a nawet tragicznej. Gdy inne narody, zwłaszcza zachodnie, po zlikwidowaniu okupacji niemieckiej odzyskały rzeczywistą wolność i mogły przystąpić samodzielnie do urządzenia sobie życia, Polska w wyniku wojny, w której poniosła największe ofiary, znalazła się pod nową okupacją, z rządem narzuconym przez ościenne mocarstwo i bez wyraźnych widoków na pomoc swych sojuszników zachodnich”. Program na przyszłość zakładał kilka kluczowych postulatów o charakterze politycznym i gospodarczym. Testament mówił o usunięciu Sowietów z Polski, zaprzestaniu represji i uwolnieniu zaaresztowanych. Autorzy postulowali amnestię dla wszystkich żołnierzy AK oraz tzw. „oddziałów leśnych” (czyli drugiej konspiracji). Domagali się wypuszczenia na wolność tysięcy Polaków wywiezionych z Kresów Wschodnich w latach 1940 - 1941 i 1944 – 1945 do Związku Sowieckiego. Upominali się o likwidację w Polsce łagrów NKWD, założonych w miejscu dawnych niemieckich obozów koncentracyjnych. W zakresie postulatów gospodarczych demaskowali dewastację polskiego przemysłu oraz grabież wręcz całych fabryk wywożonych na wschód. W sprawie Wojska Polskiego wzywali do honorowego powrotu Polskich Sił Zbrojnych i ich połączenie z armią gen. Michała Roli Żymierskiego na równych prawach. Nie mniej istotny argument dotyczył „spolszczenia korpusu oficerskiego w armii gen. (…) Żymierskiego”. Jest też zrozumiałe, że dokument mówił ponadto o wyborach parlamentarnych z udziałem wszystkich stronnictw demokratycznych oraz postulował reformy społeczno-gospodarcze, z myślą o chłopach i robotnikach. Testament nie zahamował niestety sowietyzacji Polski.
27 września 1939 r., rozpoczęto tworzenie Polskiego Państwa Podziemnego. Było ono fenomenem na skalę światową. Jego tajne struktury wojskowe i cywilne, podległe rządowi RP na uchodźstwie, nie miały odpowiednika w żadnym innym kraju. Dziełem Polskiego Państwa Podziemnego było nie tylko podjęcie otwartej walki z okupantem w ramach akcji „Burza”, lecz także stworzenie moralnej i niepodległościowej tradycji, która pozwoliła Polakom przetrwać czas dyktatury komunistycznej.
Żołnierzom i urzędnikom Polskiego Państwa Podziemnego nie dane było doczekać zwycięstwa. Bardzo wielu z nich zginęło w walce, zostało zamordowanych lub uwięzionych przez okupantów. Po wojnie tysiące padły ofiarą komunistycznych represji, a tysiące innych ratowały się, uciekając z kraju. Pozostawili nam swoje dziedzictwo i wartości, które towarzyszyły im w walce z okupantami i komunistycznym zniewoleniem. Ich testament zawarty jest w dokumentach, takich jak rozkaz gen. Leopolda Okulickiego „Niedźwiadka” o rozwiązaniu Armii Krajowej czy publikowana w tej broszurze ostatnia odezwa Rady Jedności Narodowej. Jest on także zawarty w świadectwie życia i śmierci tych wszystkich, którzy w czasie próby podjęli służbę ojczyźnie.
Wszelkie materiały zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.