WIADOMOŚCI
Polonijna Agencja Informacyjna

Jedna z najstarszych organizacji polonijnych w stanie Rio Grande do Sul – Towarzystwo Polonijne im. Rui Barbosy w Erechim – nieprzerwanie potwierdza swoją kluczową rolę w zachowywaniu i pielęgnowaniu polskich korzeni oraz dziedzictwa kulturowego.

Przybycie polskich imigrantów do rozległej Kolonii Erechim wywarło potężny wpływ na rozwój, kulturę, obyczaje i kulinaria regionu, który jest odczuwalny do dziś.

Polacy zamieszkiwali Rio Grande do Sul już wcześniej, na terenach zwanych starymi ziemiami, głównie w dawnej Kolonii São Marcos, położonej na wyższych zboczach w północno-wschodniej części stanu, w regionie Serra Gaúcha. Obszar ten został jednak wcześniej zasiedlony przez Włochów, a polscy osadnicy napotkali poważne trudności w uprawie górzystych, wymagających gruntów.

Posiadając duże doświadczenie w karczowaniu lasów, przyzwyczajeni do gaucho klimatu i dysponując skromnymi oszczędnościami, rodziny te zdecydowały się wyruszyć na podbój „nowych ziem” w Kolonii Erechim, gdzie dzisiaj rozciąga się region Alto Uruguai.

Jak zauważa Stawinski: „Organizacja nowych osad polskich kolonisów przebiegała w zasadzie według tego samego schematu, co w starych koloniach. Każda społeczność licząca od 30 do 40 rodzin była zobowiązana do wzniesienia kaplicy oraz szkoły. Inżynier Longines Malinowski, członek Komisji Ziemi Kolonii Erechim, odnotował, że w okresie od 1908 do 1922 roku w regionie Alto Uruguai osiedliło się 7 178 polskich rodzin, co dawało łącznie 42 000 osób”.

Nowe ośrodki polonijne zaczęły powstawać od 1908 roku w takich miejscowościach jak Carlos Gomes, Áurea, Getúlio Vargas, Paim Filho, Capo-Erê, Erechim, Barão de Cotegipe, Gaurama, Viadutos, Erval Grande, Marcelino Ramos oraz Aratiba.

W czasie I wojny światowej (1914–1918) do Rio Grande do Sul napłynęła kolejna fala polskich emigrantów, z których wielu dotarło właśnie do Kolonii Erechim. Przybyli z Polski osadnicy i migranci zakładali liczne szkoły w różnych zakątkach regionu.

Gdy Erechim przygotowywało się do obchodów 13. rocznicy swojej emancypacji w 1931 roku, 12 kwietnia tegoż roku grupa Polaków odegrała decydującą rolę w powołaniu do życia Towarzystwa Polskiego, zarejestrowanego początkowo jako Towarzystwo Mikołaja Kopernika.

Pierwsza tymczasowa siedziba organizacji znajdowała się przy ulicy Rua Pernambuco, naprzeciwko firmy Madalozzo. Następnie Towarzystwo otrzymało od władz miejskich trzy działki, które sprzedano, aby sfinansować zakup terenu z domem przy ulicy Rua Itália, należącego do stowarzyszenia Waldes Gruss. Pod tym adresem siedziba polskiej organizacji funkcjonowała przez wiele lat, utrzymując się ze składek członkowskich oraz darowizn.

W związku z prowadzonymi przez miasto pracami przy układaniu nawierzchni i podnoszeniem poziomu terenu (wykonaniem głębokich nasypów) oraz ze względu na zły stan techniczny obiektu, działkę tę sprzedano. Za pozyskane środki nabyto nową nieruchomość ze starą szopą – to właśnie tam znajduje się obecna Siedziba Polonijna przy ulicy Rua Henrique Schwering.

Nieprzypadkowo budynek wzniesiono naprzeciwko kościoła św. Piotra. Głęboko religijna, katolicka społeczność polska przez całą swoją historię organizowała tam msze, spotkania etniczne oraz tradycyjne uroczystości wielkanocne, takie jak święcenie palm i pokarmów.

W 1936 roku pod przewodnictwem prezesa Casimiro Mokwy ruszyła ogólnokrajowa kampania na rzecz budowy nowej, stałej siedziby Towarzystwa.

W dobie silnego nacjonalizmu okresu prezydentury Getúlia Vargasa organizacja zmieniła nazwę na Towarzystwo Edukacyjno-Rekreacyjne im. Rui Barbosy. Patronem wybrano wybitnego brazylijskiego prawnika, polityka i dyplomatę, nazywanego „Orłem z Hagi” za jego niezłomną obronę równości narodów i niepodległości Polski podczas II Konferencji Pokojowej w Hadze w 1907 roku.

Kamień węgielny pod budowę wmurowano w obecności gubernatora stanu Waltera Jobima oraz ówczesnego burmistrza Ângelo Emílio Grando. Zarząd zwrócił się do gubernatora o wsparcie finansowe – prośba została uwzględniona poprzez przekazanie około 50 sztuk sosny z terenów stanowych w Cacique Doble. Zlokalizowany w pobliżu tartak Boleslaua Zameckiego dokonał wymiany surowca na gotowe, obrobione drewno budowlane, a także podarował instalację elektryczną. Z kolei stolarz Stanislau Szynkaruk bezpłatnie wykonał drzwi i okna.

Fundusze na inwestycję zbierano poprzez tzw. Złotą Księgę oraz pożyczki zaciągane wśród członków i sympatyków stowarzyszenia.

W dzieło budowy nowej siedziby zaangażowało się grono wybitnych i oddanych postaci, w tym: ks. Tadeusz Wyzykoski, Boleslau Zamecki, Leão Wesoloski, Francisco Pogorzelski, José Mikulski, José Dionísio Mokwa, Casemiro Mokwa, Boleslau Strzelecki, Boleslau Lisakowski, André Wypych, Nicolau Groch, Longines Malinowski, Romano Skorupski, Boleslau Skorupski, Stanislau Szynkaruk, Pedro Czarnobai, Antônio Kalinski, Rodrigo Magalhães dos Santos, João Skrzypek, Casemiro Kujawinski, Wladislau Krempinski, Waldomiro Amado, Conrado Nasiloski, João Malysz, Leonardo Górski, Estevão Wenclewski, Zenon Filla, Segismundo Biegai, Félix Filla, Leonardo Kecner, José Wawruk, Adão Tyburski, Armando Kotkiewicz, Pedro Karasek, Antonia Malinowski, Wanda Gurski, Maria Groch, Vitória Kasarerk, José Gurski oraz wiele innych rodzin.

W wielkie dzieło budowy włączyło się również Towarzystwo Polskie z sąsiedniej Gauramy. Po zakończeniu swojej samodzielnej działalności sprzedało ono swój majątek, a uzyskane fundusze przekazało w formie darowizny, włączając jednocześnie swoich członków w struktury Towarzystwa im. Rui Barbosy.

Podobnie postąpiło Towarzystwo Szkoły Polskiej w Linha-Gramado, zamknięte przez władze miejskie w wyniku otwarcia dwóch placówek w pobliżu – sprzedano budynek dawnej szkoły, a zysk w całości przeznaczono na budowę siedziby w Erechim.

Na początku listopada 1969 roku ks. Walenty Nowacki, założyciel Grupy Jupem, odwiedził redakcję gazety „A Voz da Serra”, zapraszając jej kierownictwo (reprezentowane przez panów Estevama i Gilsona Carraro) na uroczystości organizowane przez Towarzystwo 9 listopada tamtego roku.

Zgodnie z zaproszeniem opublikowanym na łamach gazety 6 listopada 1969 roku, obchody zainaugurowano o godzinie 17:00 mszą świętą w kościele św. Piotra. Po części religijnej odbył się spektakl artystyczny, który zachwycił publiczność i stał się manifestacją polskiej kultury. Był to jeden z pierwszych publicznych występów Grupy Jupem, założonej 6 maja 1968 roku przez ks. Walentego Nowackiego i siostrę Wandę Szymlę.

25 lipca 1981 roku, w Dniu Osadnika, Towarzystwo gościło konsula RP Władysława Sytka. Podczas uroczystej kolacji konsul wręczył medale i dyplomy Honorowego Obywatelstwa, przyznane przez warszawskie Stowarzyszenie „Polonia” za wybitny wkład w rozwój kulturalny oraz zacieśnianie więzi między Polakami a brazylijską Polonią.

Wyróżniono następujące osoby: Adão Kosloski, Adolfo Groch, Arcenio Wencleski, Boleslau Skorupski, Floriano Rogalski, Jerônimo Navroski, Nestor Leomar Lipniarski, Tadeu Trazcinski, Longin Lipniarski oraz Rodrigo Magalhães.

Oficjalne powitanie konsula wygłosił dr Elidio Cervo, przypominając o znaczeniu Dnia Imigranta i Osadnika, po czym przemówił prezes Towarzystwa, Longin Lipniarski. Ucztę duchową dopełnił występ chóru pod dyrekcją maestro João Kuchty, który wykonał tradycyjne pieśni polskie i brazylijskie.

Przez dziesięciolecia budynek Towarzystwa był areną niezliczonych wydarzeń: festynów, tradycyjnych biesiad, bali oraz pokazów polskiego kina. Organizowano tam kursy kulinarne, lekcje rzemiosła, nauki języka polskiego i kultywowania tradycji, a także wykłady i spotkania z przedstawicielami władz państwowych i kościelnych. Siedziba ugruntowała swoją pozycję jako ważny ośrodek dyplomacji kulturalnej, regularnie goszcząc konsuli RP w Brazylii, ambasadorów oraz delegacje rządowe z Polski.

Droga do jubileuszu 95-lecia wymagała od Towarzystwa Polonijnego w Erechim pokonania wielu trudności i dziejowych wyzwań.

W 1988 roku Grupa Jupem, poszukując stałego lokum, prowadziła próby w Szkole Sztuk Pięknych, wynajmując jednocześnie dom do przechowania bogatego zbioru strojów ludowych. Jedną z pierwszych decyzji ówczesnego prezesa Niltona Grocha było scalenie lokalnego środowiska polonijnego i włączenie wszystkich grup pod dach Towarzystwa im. Rui Barbosy.

W 2025 roku przeprowadzono reorganizację struktur, przywracając pełną nazwę: Sociedade Polônica Rui Barbosa (Towarzystwo Polonijne im. Rui Barbosy). Nowy zarząd tworzą prezes Sergio Gajosz oraz wiceprezes Ewa Kaplan.

Obecnie Siedziba Polonijna mieści Centrum Języka i Kultury Polskiej im. prof. Geraldo Augusto Gorskiego (C.L.C.P.), oferujące lekcje języka polskiego z rodzimym lektorem, Polski Zespół Folklorystyczny z Erechim – JUPEM, Grupę Wokalną C.L.C.P. (dawniej Stare i Wesoły Wiarusy), a także Klub Seniora Towarzystwa Polonijnego im. Rui Barbosy, który organizuje cotygodniowe spotkania i aktywności integracyjne dla starszych członków społeczności.

Późnym popołudniem w niedzielę 23 listopada 2025 roku (około godziny 16:40) Erechim nawiedziła najgwałtowniejsza burza gradowa w historii miasta. Trwający zaledwie 20 minut kataklizm przyniósł gigantyczne zniszczenia.

Żywioł poważnie uszkodził dach budynku Towarzystwa, zalewając sale, w których przechowywano kolekcję strojów Grupy Jupem oraz materiały dydaktyczne Centrum Języka i Kultury Polskiej im. Geraldo Gorskiego.

Reakcja społeczności polonijnej była natychmiastowa. Zbiórka funduszy uruchomiona za pośrednictwem brazylijskiego systemu Pix, wspierana przez rodziny i instytucje z całej Brazylii, zagranicy oraz zespoły folklorystyczne z Polski, przyniosła szybkie efekty.

Dzięki zebranym środkom nie tylko błyskawicznie naprawiono dach, ale również wyremontowano i odmalowano wnętrza budynku. Dramatyczne doświadczenie po raz kolejny udowodniło niezwykłą solidarność potomków polskich emigrantów oraz bliską współpracę środowisk w Brazylii i w Polsce.

Blisko stuletnia historia Towarzystwa Polonijnego im. Rui Barbosy w Erechim stanowi dowód na to, że trwanie kultury i tradycji jest owocem społecznego zaangażowania i pracy wielu rąk. Dziedzictwo to jest podtrzymywane dzięki dumie z przynależności do wspólnoty – niezależnie od tego, czy wynika ona z rodowodów, czy z miłości do polskiej kultury zakorzenionej w osobach bez polskiego pochodzenia – oraz dzięki determinacji liderów dbających o to, by płomień pamięci nigdy nie zgasł.

Ponieważ artykuł prasowy rzadko wyczerpuje całokształt historycznych wątków, wiele obszarów wciąż czeka na pogłębione badania. Organizacja ta pozostaje jednym z najtrwalszych fundamentów polonijnych w Erechim i całym stanie Rio Grande do Sul, promując otwartość i integrację z innymi kulturami.

Autor: Adriel Ferreira – Dziennikarz (MT 0018482/RS), pisarz, badacz, producent kulturalny, absolwent marketingu na URI Erechim oraz spiker radiowo-telewizyjny Senac-RS.

Bibliografia: Neusa Cidade Garcez – Colonização e Imigração em Erechim. A Saga das Famílias Polonesas; Iraci José Marin – Imigrantes Poloneses Afundados Num Mar Italiano; Archiwum Historyczne w Erechim – Juarez Miguel Illa Font – Zapisy z gazety A Voz da Serra.

Współpraca i korekta: Maria Vanda Krepinski Groch.

---

SOCIEDADE POLÔNICA RUI BARBOSA - 95 ANOS DE HISTÓRIA

Uma das entidades polonesas mais longevas do estado, a Sociedade Polônica Rui Barbosa de Erechim, reafirma o seu papel na preservação das raízes e da Cultura Polonesa no Rio Grande do Sul.

A chegada dos imigrantes poloneses na grande Colônia Erechim, resultou em forte impacto no desenvolvimento, na cultura, nos costumes e na culinária da região e que perdura até hoje.

Os poloneses já habitavam o Rio Grande do Sul, nas chamadas terras velhas, principalmente na antiga Colônia de São Marcos, encosta superior do Nordeste do Estado, na região da Serra Gaúcha. A região já havia sido colonizada pelos Italianos, e os poloneses sentiram a dificuldade de cultivo em terras montanhosas.

Possuindo habilidades para a exploração da mata, habituados ao clima gaúcho, e com alguns recursos em posse destas famílias, aventuraram-se a desbravar as ‘‘terras novas’’, na Colônia Erechim, onde hoje encontra-se a região Alto Uruguai.

Stawinski afirma: ‘‘A organização dos novos núcleos de colonos poloneses obedecia, no fundamental, ao mesmo processo seguido nas velhas colônias. Cada comunidade composta de 30 a 40 famílias obrigava-se a construir uma capela e uma escola. O engenheiro Longines Malinowski, membro da Comissão de Terras da Colônia Erechim, afirmou que, a partir de 1908 até 1922, se fixaram na região Alto Uruguai 7.178 famílias polonesas, somando 42.000 pessoas’’.

Formando núcleos a partir de 1908 em Carlos Gomes, Áurea, Getúlio Vargas, Paim Filho, Capo-Erê, Erechim, Barão de Cotegipe, Gaurama, Viadutos, Erval grande, Marcelino Ramos e Aratiba.

No período da primeira guerra mundial (1914-1918), emigraram poloneses ao Rio Grande do Sul, sendo que inúmeros destes imigrantes chegaram à Colônia Erechim. Os imigrantes ou migrantes poloneses abriram inúmeras escolas nas diversas localidades da região.

Erechim completaria 13 anos de sua emancipação, em 1931, quando em 12 de abril daquele ano, um grupo de poloneses foram determinantes para a criação e fundação da Sociedade Polonesa, a qual primeiramente foi registrada como Sociedade Nicolau Copérnico.

A primeira sede provisória estava localizada na Rua Pernambuco, em frente à empresa Madalozzo. Ainda, a Sociedade recebeu 3 lotes da prefeitura, os quais foram vendidos para a aquisição de um lote com casa na Rua Itália, de uma Sociedade conhecida como Waldes Gruss. Por anos a sede da Sociedade Polonesa funcionou neste endereço, mantendo-se com sócios e contribuintes regulares.

Com as obras da prefeitura para calçar a rua, tendo a mesma feito muitos metros de aterro, e com a precariedade do local, a mesma foi vendida para a compra de um novo terreno que possuía um galpão velho, onde encontra-se a atual Sede Polônica na Rua Henrique Schwering.

Não por acaso, a Sede está defronte à Igreja São Pedro, onde a comunidade polonesa, muito religiosa na fé católica, realiza diversos eventos, missas e encontros da etnia ao longo de sua história, como a missa de benção dos ramos e dos alimentos, tradição polonesa de Páscoa.

Em 1936 começa a campanha para a construção da nova sede da Sociedade, através das famílias polonesas, lideradas pelo presidente Casemiro Mokwa.

Com o nacionalismo do Presidente Getúlio Vargas, a Sociedade passa a se chamar Sociedade Instrutiva e Recreativa Rui Barbosa. O nome Rui Barbosa foi escolhido em homenagem ao renomado jurista, político e diplomata brasileiro, apelidado de "Águia de Haia" por sua atuação na II Conferência de Paz de Haia em 1907, onde defendeu a igualdade entre as nações e a independência da Polônia.

A pedra fundamental foi lançada com a presença do Governador do Estado Walter Jobim e do então Prefeito Ângelo Emílio Grando. A diretoria solicitou uma ajuda financeira ao Governador, o qual atendeu o pedido, destinando cerca de 50 pinheiros da área pertencente ao Estado, localizada em Cacique Doble. A serraria do Sr. Boleslau Zamecki ficava próxima ao local, o qual propôs a troca dos pinheiros por madeira beneficiada, além da doação da instalação elétrica. O marceneiro Stanislau Szynkaruk produziu as portas e janelas como oferta e doação.

A preparação para a construção contou com o lançamento do Livro Ouro, para arrecadar recursos, além de empréstimo entre os associados e simpatizantes.

Muitos auxiliaram na construção da nova sede, entre eles: Padre Tadeu Wyzykoski, Boleslau Zamecki, Leão Wesoloski, Francisco Pogorzelski, José Mikulski, José Dionísio Mokwa, Casemiro Mokwa, Boleslau Strzelecki, Boleslau Lisakowski, André Wypych, Nicolau Groch, Longines Malinowski, Romano Skorupski, Boleslau Skorupski, Stanislau Szynkaruk, Pedro Czarnobai, Antônio Kalinski, Rodrigo Magalhães dos Santos, João Skrzypek, Casemiro Kujawinski, Wladislau Krempinski, Waldomiro Amado, Conrado Nasiloski, João Malysz, Leonardo Górski, Estevão Wenclewski, Zenon Filla, Segismundo Biegai, Félix Filla, Leonardo Kecner, José Wawruk, Adão Tyburski, Armando Kotkiewicz, Pedro Karasek, Antonia Malinowski, Wanda Gurski, Maria Groch, Vitória Kasarerk, José Gurski entre outras famílias.

A Sociedade Polonesa de Gaurama também teve grande participação na construção da nova sede. Como já encontrava-se desativada, realizou a venda de seus bens e fez a doação do valor arrecadado, além de incorporar seus sócios na Sociedade Rui Barbosa.

A Sociedade da Escola Polonesa de Linha-Gramado, desativa pela Prefeitura com a construção de outras duas escolas próximas, também incorporou seus sócios e vendeu a casa da escola desativada, doando o valor para a construção da nova sede da Sociedade Rui Barbosa.

No início de novembro de 1969, o Padre Walenty Nowacki, fundador do Grupo Jupem, visitou a redação do jornal A Voz da Serra. O objetivo era convidar à direção do periódico, representada pelos senhores Estevam e Gilson Carraro, para uma homenagem que a Sociedade Rui Barbosa prestaria no dia 9 daquele mês.

Conforme o convite divulgado na capa do Jornal A Voz da Serra, em 6 de novembro de 1969, a celebração teve início às 17 horas com uma missa na Igreja São Pedro. Após a celebração religiosa, as festividades tiveram continuidade com um show artístico, que encantou o público e celebrou a cultura polonesa. Este permanece como um dos primeiros registros de uma apresentação oficial do Grupo Jupem, fundado em 6 de maio de 1968 pelo Padre Walenty Nowacki e pela Irmã Wanda Szymla.

Em 25 de julho de 1981, dia do Colono, a Sociedade Rui Barbosa recebia a visita do Cônsul da Polônia Wladyslaw Sytek. Recepcionado com um jantar na sede da Sociedade, o Cônsul realizou a entrega de medalhas e diplomas de Honra ao Mérito, conferidas pela Sociedade Polônia, de Varsóvia, por serviços prestados ao desenvolvimento cultural e boas relações entre os brasileiros e poloneses imigrantes e seus descendentes.

Os homenageados foram: Adão Kosloski, Adolfo Groch, Arcenio Wencleski, Boleslau Skorupski, Floriano Rogalski, Jerônimo Navroski, Nestor Leomar Lipniarski, Tadeu Trazcinski, Longin Lipniarski e Rodrigo Magalhães.

A saudação ao Cônsul foi realizada pelo Dr. Elidio Cervo, com homenagem ao Dia do Imigrante e Colono, seguido pelo discurso do Presidente da Sociedade Rui Barbosa, Longin Lipniarski. A festa continuou, sob a regência do maestro João Kuchta, onde o Coral da Sociedade Rui Barbosa apresentou canções polonesas e brasileiras, que abrilhantaram a festa.

Ao longo dos anos, o espaço sediou diversos eventos, como festas, jantares típicos, bailes e exibições de cinema polonês. Além disso, abrigou cursos de culinária, artesanato, tradições e língua polonesa, bem como palestras e recepções de autoridades civis e religiosas. A sede consolidou-se, ainda, como um importante ponto de diplomacia e intercâmbio cultural, recebendo frequentemente o Cônsul da Polônia no Brasil, Embaixadores e autoridades do Governo da Polônia.

Para chegar aos 95 anos, a Sociedade Polonesa de Erechim, atravessou e superou diversos momentos e desafios.

Em 1988, o Grupo Jupem realizava seus ensaios na Escola de Belas Artes e, enquanto o grupo não estava abrigado na sede polonesa, mantinha uma casa alugada para salvaguardar seu acervo de trajes. Uma das primeiras ações do então Presidente Nilton Groch, foi a unificação dos poloneses, integrando todos os grupos polônicos à sede da Sociedade Rui Barbosa.

Em 2025, é realizada uma nova reformulação da Sociedade, passando a entidade denominar-se 'Sociedade Polônica Rui Barbosa'. Com a renovação da diretoria, a gestão atual tem à frente Sergio Gajosz como Presidente e Ewa Kaplan Vice-presidente.

Atualmente, a Sede da Etnia Polonesa abriga o C.L.C.P - Centro de Língua e Cultura Polonesa Prof. Geraldo Augusto Gorski (CLCP), que oferece aulas de polonês com professor nativo; o Grupo Folclórico Polonês de Erechim - JUPEM; o Grupo de Canto do C.L.C.P (anterior Stare i Wesoły Wiarusy - “Velhos e Alegres Batalhadores”); e o Grupo da Melhor Idade da Sociedade Polônica Rui Barbosa, que promove encontros semanais com atividades e momentos de convivência para o público sênior.

No final da tarde de domingo, 23 de novembro de 2025, por volta das 16h40, Erechim presenciou o mais severo temporal de granizo de sua história. Com duração aproximada de 20 minutos, o fenômeno foi considerado a maior tragédia climática já registrada no município.

Parte do telhado da Sociedade foi severamente atingida, afetando diretamente as salas que abrigam o acervo de trajes do Grupo Jupem e o Centro de Língua e Cultura Polonesa Geraldo Gorski.

Diante do prejuízo, a comunidade polonesa mobilizou-se rapidamente. Uma campanha liderada pelos Grupos Polônicos arrecadou recursos via pix, recebendo o apoio de famílias e entidades de diversas partes do Brasil e do exterior, como de Grupos Folclóricos sediados na Polônia.

Com os valores arrecadados, a Sociedade não apenas instalou um novo telhado, como também realizou melhorias internas, reparos e pintura. A adversidade serviu para demonstrar, mais uma vez, a união dos descendentes e a forte cooperação entre os grupos brasileiros e poloneses.

Com uma história quase centenária, a Sociedade Polônica Rui Barbosa de Erechim torna-se referência e prova viva de que a manutenção da cultura e de suas tradições é, em grande parte, fruto do trabalho voluntário realizado por muitas mãos. Esse legado é sustentado pelo orgulho de pertencer a um grupo étnico — seja pelas raízes dos antepassados ou pela paixão que a cultura cativa em pessoas sem descendência — e pela perspicácia de pessoas proativas, que mantêm a esperança e o amor em cada ação dedicada à cultura polonesa.

Visto que uma matéria jornalística raramente esgota a totalidade dos fatos, diversos registros ainda carecem de pesquisa e exploração. Afinal, trata-se de uma das mais longevas sociedades polônicas constituídas em Erechim e no Rio Grande do Sul, que procura manter a integração entre todas as Etnias.

Por Adriel Ferreira – Jornalista MT 0018482/RS
Escritor, Pesquisador, Produtor Cultural, Graduado em Marketing-Uri Erechim
Técnico Radialista Locutor Senac-RS

Referências: Neusa Cidade Garcez – Colonização e Imigração em Erechim. A Saga das Famílias Polonesas. Iraci José Marin –
Imigrantes Poloneses Afundados Num Mar Italiano. Arquivo Histórico de Erechim - Juarez Miguel Illa Font - Registros do Jornal A Voz da Serra.
Contribuições e revisão: Maria Vanda Krepinski Groch.

POLONIJNA AGENCJA INFORMACYJNA - KOPIOWANIE ZABRONIONE.
NA PODSTAWIE: korespondencja dla PAI