WIADOMOŚCI
Polonijna Agencja Informacyjna

Osiem lat po śmierci Henryka Sienkiewicza władze II RP postanowiły sprowadzić jego prochy ze Szwajcarii do Polski. Miały one spocząć w katedrze św. Jana w Warszawie. W stolicy powstał Główny Komitet Sprowadzenia Zwłok Henryka Sienkiewicza, w skład którego weszli członkowie rządu i parlamentu oraz przedstawiciele świata kultury i nauki. 27 października 1924 roku, ciało noblisty pochowano w Warszawie.

Henryk Sienkiewicz wyjechał z Polski jesienią 1914 roku na początku I wojny światowej. Opuścił swoją posiadłość w Oblęgorku pod Kielcami i osiadł w Vevey nad Lemanem. W cieniu Alp zamierzał podreperować mocno już niedomagające zdrowie. Tam porzucił pracę pisarską i zajął się organizowaniem wsparcia dla rodaków cierpiących z powodu działań wojennych. Wraz z Antonim Osuchowskim i Ignacym Paderewskim założył Jeneralny Komitet Pomocy dla Ofiar Wojny w Polsce i został jego prezesem. Pracy tej poświęcił ostatnie dwa lata życia.

W nocy z 14 na 15 listopada poczuł się bardzo źle, a nad ranem dostał ataku serca. Przerażona [trzecia żona Sienkiewicza] Marytka czym prędzej wysłała depeszę do przebywającego wówczas w Lozannie syna pisarza. Henryk Józef zdążył przyjechać wieczorem i u boku umierającego ojca zastał kapłana z ostatnimi sakramentami i zrozpaczoną Marię Sienkiewiczową. Zanim umarł, zdążył jeszcze powiedzieć z wielkim żalem: „Ja już wolnej Polski nie zobaczę…”.

Pisarz zmarł wieczorem 15 listopada 1916 na tętniaka serca. Informację tą pierwszy podał Osuchowski, który wziął również na swoje barki organizację ceremonii pogrzebowej, a smutna wieść lotem błyskawicy obiegła cały świat. Trumnę z ciałem pisarza wystawiono w specjalnie na ten cel przygotowanej sali hotelu Du Lac, gdzie spędził ostatni okres swego życia i gdzie umarł.

W nocy z 18 na 19 listopada przeniesiono trumnę do katolickiego kościoła Notre Dame przy Rue des Chenevières 4 w Vevey. W odświętnie udekorowanym na tę smutną okazję kościele 22 listopada odbyło się uroczyste nabożeństwo żałobne. Henryka Sienkiewicza pochowano w podziemiach kościoła

Na obwieszczeniach żałobnych już wtedy pojawiła się informacja: "pogrzeb uroczysty odbędzie się w Polsce, gdy okoliczności pozwolą". Zakładano, że stanie się to zaraz po zakończeniu wojny. Jednak burzliwe koleje losu w latach po odzyskaniu przez Polskę niepodległości sprawiły, że kwestia polskiego pochówku Sienkiewicza zeszła na drugi plan.

Do sprawy sprowadzenia szczątków pisarza powrócono w 1922 roku z inicjatywy Stanisława Libickiego, prezesa Komisji Organizacyjnej Instytutu im. Henryka Sienkiewicza. Wiosną 1924 roku powołano Główny Komitet Sprowadzenia Zwłok Henryka Sienkiewicza. Od tej chwili przygotowania do przewiezienia i pogrzebu ciała pisarza przyspieszyły. Dzięki staraniom komitetu w przedsięwzięcie zaangażowali się członkowie polskiego rządu, wojsko, Kościół, zagraniczni dyplomaci i zarządy kolei żelaznych nie tylko z Polski, lecz także Szwajcarii, Austrii i Czechosłowacji.

W skład eskorty honorowej, która 15 października 1924 roku wyruszyła z Warszawy do Vevey po trumnę z prochami autora "Quo vadis", weszli przedstawiciele Komitetu Sprowadzenia Zwłok, władz miejskich, prasy i ministerstwa. Znalazł się w niej także syn pisarza, który nazywał się Henryk Sienkiewicz.

W poniedziałek 20 października odbyło się nabożeństwo w kościele w Vevey, a następnego ranka pociąg z trumną, tonącą w powodzi kwiatów i wieńców nadesłanych z całej Europy, pod opieką eskorty honorowej wyruszył w drogę przez cztery kraje do stolicy Polski. W ciągu następnych kilku dni kondukt wielokrotnie zatrzymywał się bo w każdym większym mieście chciano oddać hołd najsłynniejszemu polskiemu pisarzowi przełomu XIX i XX wieku. Henryka Sienkiewicza żegnano m.in. w Lozannie, Zurychu, Innsbrucku, Wiedniu, Pradze i Ostrawie.

W sobotę 25 października trumna z prochami pisarza dotarła do granicy polsko-czechosłowackiej w Piotrowicach. Na ciało Henryka Sienkiewicza czekał tam osobisty wagon salonowy prezydenta Rzeczypospolitej. W ojczyźnie szczególnie uroczyście witano doczesne szczątki "krzepiciela dusz". Na każdej stacji gromadziły się delegacje władz miejskich i tłumy Polaków chcących oddać cześć twórcy. Przez Dziedzice i Katowice pociąg dojechał do Częstochowy, gdzie powstał Komitet w Celu Złożenia Czci i Hołdu Szczątkom Śmiertelnym Henryka Sienkiewicza. Przewodzili mu m.in. ówczesny prezydent miasta dr Józef Marczewski i o. Piotr Markiewicz - generał Zakonu Paulinów i przeor Jasnej Góry. Trumnę przewieziono pod Jasną Górę na krótkie nabożeństwo. Na zachowanych zdjęciach widać rzesze ludzi uczestniczących w pochodzie Alejami Najświętszej Maryi Panny, jak obliczono - ok. 150 tys. Tuż za karawanem szedł syn pisarza Henryk Józef Sienkiewicz. Wieczorem pociąg wjechał na peron Dworca Głównego w Warszawie.

26 października z tymczasowej kaplicy urządzonej w budynku dworca przewieziono trumnę do katedry św. Jana na Starym Mieście. W drodze do kościoła orszak żałobny zatrzymał się przed pomnikiem Adama Mickiewicza, gdzie przemówienie wygłosił prezydent Polski Stanisław Wojciechowski.

Prezydent, zwracając się bezpośrednio do zmarłego, mówił: "rozniecałeś pragnienie niepodległości, sposobiłeś ducha narodu do czynów orężnych, krzepiłeś znękane i wątpiące serca słodyczą i mocą praojców, ich sławą, cnotami i ofiarną służbą. Hartowałeś w nas wolę, miłość ojczyzny i męstwo. Za to hołd Ci składamy".

Uroczystości pogrzebowe trwały dwa dni. W poniedziałek 27 października 1924 roku po mszy z udziałem rodziny, władz państwowych i miejskich oraz tłumów rodaków prochy Henryka Sienkiewicza pochowano w specjalnie przygotowanej krypcie w podziemiach katedry św. Jana, obok grobu Gabriela Narutowicza. Pisarz spoczywa tam po dziś dzień.

Pogrzeb Henryka SIenkiewicza w DZIALE HISTORIA-KULTURA PAI

POLONIJNA AGENCJA INFORMACYJNA - KOPIOWANIE ZABRONIONE.