WIADOMOŚCI
Polonijna Agencja Informacyjna

W 1899 r. Komitet Budowy Pomnika Adama Mickiewicza we Lwowie ogłosił konkurs na projekt pomnika. Zwycięzcą konkursu został rzeźbiarz Antoni Popiel. Miejscem pod budowę wybrano Plac Mariacki. Budowa pomnika rozpoczęła się pod koniec 1903 r. pod przewodnictwem architektów Alfreda Zacharewicza i Józefa Sosnowskiego. 29 października 1904 r. odbyło się uroczyste otwarcie pomnika.

Pomysł budowy pomnika Adama Mickiewicza we Lwowie pojawił się jeszcze w 1856 r. wraz z propozycją E. Stanickiego i Ludwika Skrzyńskiego skierowaną do namiestnika Galicji hrabiego Agenora Gołuchowskiego. W latach 60. do pomysłu wracano niejednokrotnie. Pod koniec XIX w. Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza utworzyło komitet przygotowań do obchodów stulecia urodzin poety. Na zebraniu towarzystwa, 26 czerwca 1897 r., sporządzono plan obchodów, który przewidywał, między innymi, wzniesienie pomnika Adama Mickiewicza we Lwowie. Powołana została specjalna komisja do spraw budowy pomnika; jej przewodniczącym został historyk Władysław Łoziński, a sekretarzem Tadeusz Pini

W celu organizacji konkursu utworzony został specjalny komitet w składzie dwudziestu osób oraz jury konkursowe, w skład którego weszli najwybitniejsi ówcześni rzeźbiarze: Cyprian Godebski, Pius Wieloński, Roman Lewandowski, Piotr Wójtowicz, artysta Julian Kakarewicz i Jan Styka, architekci Zygmunt Gorgolewski, Julian Hochberger, Julian Zacharewicz, członkowie komitetu budowy Ludwik Ćwikliński, Adam Krechowiecki i Roman Piłat.

W konkursie wzięły udział 23 projekty, z których trzy zostały nadesłane z Włoch, trzy – z Paryża, trzy – z Krakowa, jeden – z Warszawy, pozostałe zaś ze Lwowa lub regionu. Na posiedzeniu komitetu w dniu 18 grudnia 1898 r. pierwszą nagrodę przyznano lwowskiemu rzeźbiarzowi Antoniemu Popielowi, drugą – Leonowi Mieczysławowi Zawiejskiemu z Florencji, zaś trzecią – Wacławowi Szymanowskiemu z Paryża. Pod koniec września 1899 r. Antoni Popiel przedstawil Komitetowi Budowy ostateczny wariant makiety projektu konkursowego

ODSŁONIĘCIE POMNIKA

Na posiedzeniu Komitetu Budowy w dniu 6 października 1904 r. postanowiono wyznaczyć datę uroczystego odsłonięcia pomnika na 30 października (Gazeta Lwowska. 1904. Nr. 229. 7 października. S. 3). W związku z tym 13 października odbyło się posiedzenie rady miejskiej Lwowa. Postanowiono wyasygnować z budżetu miejskiego 20.000 koron na odsłonięcie pomnika. Rada miejska wybrała specjalną komisję składającą się z 12 członków rady miejskiej i 3 członków komitetu Budowy. Komisja składała się z pięciu sekcji: dekoracyjnej, sekcji zaproszeń, przyjęcia gości, organizacji pochodu i finansowej (Gazeta Lwowska. 1904. Nr. 235. 14 października. S. 3–4; Nr.238. 16 października. S. 3.; Kurjer Lwowski. 1904. Nr. 285. 14 października. S. 3).

Dla chcących wziąć udział w odsłonięciu pomnika zorganizowane zostały specjalne pociągi z innych miast kraju. Cena biletów została obniżona o 40-50% pod warunkiem wcześniejszego zamówienia nie mniej niż 375 biletów. W miastach, w których zgłaszało się więcej chętnych, Komitet obiecał zorganizować, już bez zniżki, dodatkowe wagony (Gazeta Lwowska. 1904. Nr.239. 19 października. S. 3.; Nr. 240. 20 października. S. 3).

29 października odbyło się uroczyste odsłonięcie pomnika.

Do Lwowa przybyły pociągi z Krakowa, Przemyśla, Stanisławowa, Sambora i Czerniowiec, którymi przyjechało na odsłonięcie pomnika kilka tysięcy osób. Wśród gości zaproszonych na uroczystą ceremonię odsłonięcia pomnika był syn poety, Władysław Mickiewicz, który przybył do Lwowa 28 października o 6.15 rano. Następnego dnia na zaproszenie rodziny księgarza Władysława Hubrynowicza wziął udział w uroczystościach w żeńskich i męskich szkołach imienia poety. Następnie Władysław odwiedził budynek Sejmu i wziął udział w przedświątecznym posiedzeniu. Kraków reprezentował prezydent miasta J. Leo, radcy E. Bandrowski, J.K. Fedorowicz i J. Rotter.

Na uroczystość przybył z Paryża syn poety Władysław Mickiewicz, który tak opisał tę chwilę w swoich "Pamiętnikach" (t. III. s. 372):

"O dziesiątej rano władze polskie, członkowie Sejmu, ciała naukowe, rada miejska i liczne delegacje uczestniczyły w uroczystym nabożeństwie w katedrze katolickiej. Tłumy także brały udział w innych nabożeństwach, w katedrze ormiańskiej i w synagodze.
Pomnik przedstawia poetę, stojącego na podstawie kolumny i przemawiającego. Pisałem ze Lwowa trzydziestego października 1904 roku: uroczystość była wzruszająca. Szkoły, cechy szły w pochodzie w nadzwyczajnym porządku. W każdym oknie miasta wystawione są portrety naszego ojca. Co do pomnika, składa się on z pięknej kolumny, na której wierzchołku znajduje się kadzielnica wyobrażająca znicz, ogień wiecznie podtrzymywany na ołtarzach ofiarnych pogańskiej Litwy. Anioł (rzeźbiarz musiał wiernie skopiować młodą pensjonarkę, która służyła mu za model) podaje z góry lirę poecie. Każdy uczeń szkoły sztuk pięknych określiłby to jako styl szablonowy. Poeta trzyma w ręku zwój papieru, który będzie mu bardzo przeszkadzał w brząkaniu na lirze. Sam posąg nie ma wad technicznych, tylko dzięki usiłowaniu, by nadać memu ojcu wyraz natchniony, popada się w niebezpieczeństwo nadania mu póz pretensjonalnych".

Napływ publiczności był ogromny. Był to olbrzymi pochód wszystkich cechów, stowarzyszeń młodzieży, chłopów, miast Polski pod jarzmem rosyjskim i pruskim, "nie podamy nazwisk -tych ostatnich - pisały dzienniki - żeby ich nie narazić".

Porządek "był wzorowy. Dzielnica ta dumna była ze wzniesienia pomnika po Poznaniu i Krakowie, stwierdzając w ten sposób raz jeszcze "bezpłodność wysiłków, zmierzających do stworzenia trzech umysłowości polskich, podczas gdy istniała tylko jedna w trzech różnych zaborach. [...]

O uroczystym obiedzie, wydanym trzydziestego pierwszego października przez prezydenta miasta Godzimira Małachowskiego, powiem tylko tyle, że brały w nim udział znakomitości Galicji, jak namiestnik cesarski, hrabia Andrzej Potocki, który miał zginąć z ręki fanatyka rusińskiego, hrabia Badeni, obaj arcybiskupi, Bilczewski i Teodorowicz,i wielu innych. W chwilach podobnych koterie polityczne zawierają rozejm, ludzie , nie bacząc na poglądy rozmawiają przyjaźnie. Nazajutrz wydano w klubie literackim obiad dla mnie i dla dla rzeźbiarza pomnika, Antoniego Popiela. Popiel zapytał mnie, co myślę o jego pomniku. Odpowiedziałem mu, że jest więcej wart, niż pomnik krakowski, co jest prawdą. [...]

Ale podobnie jak w kościele mniej imponuje wartość artystyczna Pietá niż nabożność tłumu, który modli się u stóp Matki Boskiej, podobnie wobec pomnika mego ojca mniej wzrusza maestria rzeźbiarza, niż skupienie pielgrzymów, którzy mieli trudności do przezwyciężenia, by uczestniczyć w uroczystości zakazanej u nich. Radują się na widok godeł narodowych, przemówienia patriotyczne są dla nich wiatykiem na drogę powrotną, a wracają obłożeni zakazanymi książkami jak pancerzem".

Pomnik Mickiewicza w pięknej perspektywie ukazuje się wśród zieleni Wałów Hetmańskich, Teatr Wielki, od dnia odsłonięcia stał się miejscem wielu uroczystości. Dnia 22 listopada 1920 r. u jego stóp Marszałek Józef Piłsudski przyjął defiladę wojska, obrońców listopadowych i dekorował herb Lwowa Krzyżem Virtuti Militari. Śladem innych miast, pod mickiewiczowską kolumną położono tablicę poświęconą Nieznanemu Żołnierzowi poległemu w I wojnie światowej.

POMNIK ADAMA MICKIEWICZA WE LWOWIE w DZIALE HISTORIA-KULTURA PAI

POLONIJNA AGENCJA INFORMACYJNA - KOPIOWANIE ZABRONIONE.