2026-10-28
Szacowany czas czytania: 7 minut.
PAMIĘĆ O BOHATERZE NIEPODLEGŁOŚCI. PŁK ALEKSANDER KAJKOWSKI POWRACA DO LUBLINA
W warszawskim Domu Polonii, siedzibie Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”, odbyło się wyjątkowe spotkanie poświęcone pielęgnowaniu dziedzictwa narodowego oraz upamiętnieniu jednej z zasłużonych postaci polskiego wychodźstwa niepodległościowego. W progi organizacji przybyła delegacja przedstawicieli amerykańskiej Polonii oraz rodziny pułkownika dyplomowanego Aleksandra Kajkowskiego.
W rozmowach uczestniczyły córka bohatera, harcmistrz Krystyna Kajkowska-Merrick ze Związku Harcerstwa Polskiego w USA, oraz jego wnuczka Nicole Marie Liszka. Polonię ze Stanów Zjednoczonych reprezentowali również Joseph Mikolaj Rej, wiceprezes Kongresu Polonii Amerykańskiej i prezes General Kazimierz Pulaski Association w Buffalo w stanie Nowy Jork, a także Tom Startek, dyrektor krajowy Kongresu Polonii Amerykańskiej z Chicago. W spotkaniu wziął udział Piotr Semeniuk, przewodniczący Polsko-Amerykańskiego Komitetu Upamiętnienia Pułkownika Aleksandra Kajkowskiego, natomiast ze strony gospodarzy gości podjęli Tomasz Różniak, przewodniczący Zarządu Krajowego Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”, oraz Zenona Bańkowska, wiceprezes Zarządu Krajowego SWP jak też Maciej Cybulski, skarbnik Zarządu Krajowego SWP.
Dyskusja koncentrowała się wokół doniosłego wydarzenia, jakim jest symboliczny powrót pamięci o pułkowniku Kajkowskim do ojczyzny, a w szczególności do Lublina – miasta ściśle związanego z jego wrześniowym szlakiem bojowym.
Głównym celem wizyty amerykańskich gości w Polsce jest udział w oficjalnych uroczystościach państwowych i patriotycznych, które zaplanowano na czwartek, 29 października 2026 roku, w Lublinie. Wydarzenie to wpisuje się w obchody Miesiąca Polskiego Dziedzictwa Narodowego w Ameryce oraz przypada w szczególnym roku jubileuszu 250-lecia niepodległości Stanów Zjednoczonych.
Na zaproszenie Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Lublinie, Parafii Cywilno-Wojskowej pw. Niepokalanego Poczęcia NMP, Centrum Badań nad Dyplomacją Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II oraz Polsko-Amerykańskiego Komitetu Upamiętnienia Pułkownika Aleksandra Kajkowskiego, do współudziału w uroczystościach został zaproszony przewodniczący Tomasz Różniak.
Obchody rozpocznie o godzinie 9.00 uroczysta msza święta w kościele garnizonowym pw. Niepokalanego Poczęcia NMP przy Alejach Racławickich w Lublinie, której przewodniczyć będzie ksiądz pułkownik doktor Witold Mach, proboszcz parafii oraz dziekan Dekanatu Wojsk Lądowych – Wschód.
Centralnym punktem liturgii będzie odsłonięcie pamiątkowej tablicy poświęconej płk. Kajkowskiemu, którego dokonają dyrektor lubelskiego oddziału IPN doktor Robert Derewenda wraz z najbliższą rodziną zmarłego – córką Krystyną Kajkowską-Merrick oraz wnuczką Nicole Marie Liszką.
Druga część uroczystości przeniesie się w mury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, gdzie o godzinie 10.30 rozpocznie się naukowo-historyczna konferencja zatytułowana „Dyplomacja bez państwa? Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie i jego przedstawiciele w Stanach Zjednoczonych Ameryki (1945–1991)”.
Otwarcia obrad i wystąpień okolicznościowych dokona m.in. prezes Kongresu Polonii Amerykańskiej Hubert Cioromski. W programie sesji przewidziano referaty wybitnych znawców tematu: profesora doktora habilitowanego Marka Kornata reprezentującego Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego oraz Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, doktora Sławomira Łanieckiego z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, doktora Michała Dworskiego z Centrum Badań nad Dyplomacją KUL oraz Piotra Semeniuka, przedstawiciela Urzędu Miasta Lublin i byłego konsula w Oslo i Chicago.
Zwieńczeniem wydarzenia będzie koncert poświęcony pamięci pułkownika, zaplanowany na godzinę 12.30 w sali C1031 uniwersytetu. Artystyczny scenariusz autorstwa Andrzeja Gładysza w aranżacji pianistki Agnieszki Schulz-Brzyskiej wykona duet śpiewaków – sopranistka Magdalena Jemioła i baryton Andrzej Gładysz. W programie muzycznym znajdą się poruszające utwory żołnierskie i patriotyczne ze słowami Feliksa Konarskiego, w tym niezapomniane pieśni „Polacy, do broni!”, „To nic, że kraj daleko stąd” oraz „Czerwone maki na Monte Cassino”.
Postać pułkownika dyplomowanego Aleksandra Kajkowskiego stanowi wzór absolutnego oddania służbie wojskowej i nieprzejednanej postawy patriotycznej. Urodzony w Warszawie w 1908 roku, ukończył prestiżową Szkołę Podchorążych Inżynierii, a do wybuchu wojny kontynuował naukę w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie.
W tragicznym wrześniu 1939 roku pełnił odpowiedzialną funkcję oficera sztabowego Armii „Lublin”. Po klęsce wrześniowej przedostał się do Francji, włączając się w odbudowę Wojska Polskiego jako żołnierz 3 Batalionu Saperów, a następnie wziął udział w tworzeniu Polskich Sił Zbrojnych w ZSRS. Na szlaku bojowym Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie służył w 1. kompanii 1 Batalionu Saperów oraz dowodził 2 kompanią 5 Kresowego Batalionu Saperów, przechodząc jeden z najtrudniejszych sprawdzianów bojowych podczas historycznej bitwy o Monte Cassino.
Po zakończeniu działań wojennych i alianckim cofnięciu uznania dla legalnego Rządu Rzeczypospolitej Polskiej w Londynie w lipcu 1945 roku, Aleksander Kajkowski pozostał na emigracji, nie godząc się z narzuconym Polsce zniewoleniem komunistycznym. Udając się najpierw do Kanady, a w 1951 roku do Stanów Zjednoczonych, natychmiast włączył się w nurt pracy społecznej i niepodległościowej. Sprawował funkcję prezesa Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Chicago oraz przewodniczył Komitetowi Katyńskiemu przy Kongresie Polonii Amerykańskiej. W 1974 roku zainicjował powstanie i objął przewodnictwo Komitetu Obywatelskiego przy KPA, skupiającego 28 organizacji weterańsko-społecznych wiernych legalnym władzom RP na uchodźstwie, którego celem była stała koordynacja walki o wolną i niepodległą Ojczyznę.
Ukoronowaniem jego misji społeczno-politycznej była funkcja ostatniego Delegata Rządu RP na uchodźstwie na Stany Zjednoczone, którą sprawował nieprzerwanie od 1979 do 1991 roku.
Jako reprezentant władz emigracyjnych brał bezpośredni udział w historycznej ceremonii na Zamku Królewskim w Warszawie 22 grudnia 1990 roku, kiedy to Prezydent Ryszard Kaczorowski przekazał insygnia władzy II Rzeczypospolitej na ręce wybranego w wolnych wyborach Prezydenta Lecha Wałęsy. Pułkownik Kajkowski do końca wypełniał swoje zobowiązania dyplomatyczne i państwowe, aż do formalnego rozwiązania Emigracyjnej Rady Narodowej RP oraz Komisji Likwidacyjnej Rządu RP na Uchodźstwie na początku lat dziewięćdziesiątych.
Zmarł w 1999 roku w Chicago i spoczął w polskiej kwaterze wojskowej cmentarza Maryhill w Niles, w sąsiedztwie legendarnego twórcy pieśni bojowych Feliksa Konarskiego „Ref-Rena”. Zorganizowanie uroczystości w Lublinie oraz spotkanie w Domu Polonii stanowią wyraz ciągłości pamięci historycznej i hołdu, jaki wolna Polska oraz Polonia składają bohaterowi walczącemu o jej niepodległość.
TEKST: © Polonijna Agencja Informacyjna,
TEKST NA LICENCJI CC BY-ND
ZDJĘCIA: © SWP
POLONIJNA AGENCJA INFORMACYJNA - KOPIOWANIE ZABRONIONE.
TŁUMACZENIE DŁUŻSZYCH TEKSTÓW MOŻE CHWILĘ POTRWAĆ...
NAPISZ DO REDAKCJI
Wyjątkiem jest uzyskanie indywidualnej zgody redakcji, wówczas zgodnie z prawem autorskim należy podać źródło:
Polonijna Agencja Informacyjna, autora – jeżeli jest wymieniony i pełny adres internetowy artykułu
wraz z aktywnym linkiem do strony z artykułem oraz informacje o licencji.
