2026-11-05
Szacowany czas czytania: 3 minuty.
JERZY DUDA-GRACZ - JESTEM CZŁOWIEKIEM CHORYM NA POLSKĘ
5 listopada 2004 roku w Łagowie zmarł Jerzy Duda-Gracz.
„Staram się wygrzebać i obnażyć to wszystko, co człowiek ma do schowania za ubraniem, co nosi w sobie. To mnie najbardziej interesuje” – mówił o swojej twórczości Jerzy Duda-Gracz. Artysta malował ludzi zanurzonych w prozaicznej rzeczywistości, z ich wadami i śmiesznościami, tęskniąc przy tym do piękna i harmonii. Jego obrazy – porównywane czasem do dzieł Pietera Bruegla – budziły żywe emocje i wywoływały często sprzeczne opinie. Mógł zrobić jeszcze wiele, ale odszedł w 2004 roku. Jerzy Duda-Gracz
Sztuka Dudy-Gracza rozpięta jest między biegunami groteski i ironii z jednej strony, a sentymentalizmu i nostalgii z drugiej. Ten drugi odnosił się, jak określał malarz, do świata, który "odchodzi, umiera, gdzie więcej jest snu, zdarzeń z dzieciństwa", świata "w pejzażu przedindustrialnym". Znany jest jednak przede wszystkim z obrazów o gorzkim wydźwięku, komentujących rzeczywistość polityczno-społeczną kolejnych dekad, od głębokiego peerelu do początków transformacji i III RP.
Malarstwo Dudy-Gracza szybko zyskało szeroką popularność – wycyzelowane obrazy o prostej ikonografii i z dużą domieszką groteski określane były zawsze jako gorzka satyra na Polskę, a jednocześnie cenione tak przez szeroką publiczność, jak i kolejne władze.
"Maluję wyłącznie w Polsce, bo jestem człowiekiem chorym na Polskę. Mogę żyć i pracować tylko tutaj. Gdzieś w świecie najpewniej zgłupiałbym do reszty, zmarniał i wreszcie umarł z tęsknoty. Jestem przywiązany do tego, co moje, bliskie, lokalne - i zanurzając się w polskość malarstwa, muzyki i literatury, od sarmackich trumniaków, poprzez Chopina, do Gombrowicza, próbuję ten ukochany, peryferyjny grajdoł nie tyle podnieść do do wymiaru wszech, do wymiaru kosmicznego, ile wyrazić tak, żeby adresaci moich obrazów nie zapierali się rodzinnej ojcowizny, nie wstydzili własnej słomy w butach, swojej tubylczości i odrębności, bo są jak linie papilarne, niepowtarzalni w tym, co dobre i złe". Jerzy Duda-Gracz [źródło cytatu: Jerzy Duda-Gracz. Malarstwo i grafika, Nowohuckie Centrum Kultury, Kraków 2019].
Zachęcamy do poznania jego życiorysu i twórczości w dziale historia-kultura PAI
Jerzy Duda-Gracz w DZIALE HISTORIA-KULTURA PAI
POLONIJNA AGENCJA INFORMACYJNA - KOPIOWANIE ZABRONIONE.
TŁUMACZENIE DŁUŻSZYCH TEKSTÓW MOŻE CHWILĘ POTRWAĆ...
NAPISZ DO REDAKCJI
Wyjątkiem jest uzyskanie indywidualnej zgody redakcji, wówczas zgodnie z prawem autorskim należy podać źródło:
Polonijna Agencja Informacyjna, autora – jeżeli jest wymieniony i pełny adres internetowy artykułu
wraz z aktywnym linkiem do strony z artykułem oraz informacje o licencji.
