WIADOMOŚCI
Polonijna Agencja Informacyjna

W wyniku wybuchu wojny francusko-pruskiej w 1806 roku oraz zwycięstw Napoleona pod Jeną i Auerstädt Polacy żyjący na ziemiach zaboru pruskiego zyskali nadzieję na zrzucenie obcego panowania. Napoleon, wspierany niemal od dekady przez oddziały polskie, zdawał sobie sprawę, że pozyskanie Polaków z tego zaboru ułatwi mu rozprawę z Prusami oraz wzmocni jego pozycję wobec zagrażającej ze wschodu Rosji.

Pośrednikiem pomiędzy cesarzem Francuzów a Polakami, został doskonale znany Napoleonowi i szanowany przez Polaków gen. Jan Henryk Dąbrowski. Przedstawił on cesarzowi projekt zakładający stworzenie polskiego wojska, usunięcie pruskich urzędników oraz wezwanie Polaków do walki z zaborcami. Emisariusze wysłani do Wielkopolski zapewniali o entuzjazmie, jaki zapanował wśród Polaków z zaboru pruskiego.

3 listopada 1806 r. Dąbrowski wezwał Polaków z zaboru pruskiego do powstania w obliczu nadchodzących wojsk francuskich. Odzyskanie niepodległości uzależniono od podjęcia wysiłku zbrojnego przez Polaków. Tego samego dnia, do Poznania dotarły przednie straże wojsk francuskich, a trzy dni później, 6 listopada 1806 roku, do miasta wjechał sam Dąbrowski wraz z Józefem Wybickim, znanym politykiem i prawnikiem, a przede wszystkim twórcą Mazurka Dąbrowskiego, którzy następnie przejęli władzę cywilną i wojskową w mieście..

Dzień później, 7 listopada, Dąbrowski wydał odezwę do jego mieszkańców. Wkrótce w całym regionie wybuchło powstanie, zakończone klęską wojsk pruskich (co ciekawe, jednym z ostatnich punktów pruskiego oporu była Jasna Góra, zdobyta dzięki fortelowi). Z ośrodków powstańczych na wyróżnienie zasługuje Kalisz, w którym powstańcy doprowadzili do ustanowienia polskich rządów na kilka dni przed przybyciem wojsk francuskich. Jak zauważył Jarosław Czubaty w swojej znakomitej monografii na temat Księstwa Warszawskiego, na ogół inspiratorami akcji powstańczej byli dawni generałowie ziemiańscy, przedrozbiorowi oficerowie lub byli legioniści, a zatem osoby znające rudymenta wojskowe; ich wiedza i umiejętności, w połączeniu z żywymi sejmikowymi tradycjami samoorganizacji, doprowadziły do sprawnego przejęcia władzy z rąk ustępujących Prusaków.

Napoleon wymagał od Dąbrowskiego głównie rozbudowy wojska oraz aprowizacji dla swoich żołnierzy. Oddziały powstańcze przekształcano w regularne wojsko zorganizowane na wzór francuski. Wiosną 1807 roku osiągnęło ono liczbę 30 tysięcy żołnierzy. Sprawy przebudowy administracji znajdowały się natomiast w gestii Wybickiego. Ten pozostawił na stanowiskach wielu pruskich urzędników, o ile ci złożyli przysięgę na wierność Napoleonowi; po przekształceniu administracji w Poznaniu Napoleon polecił uczynić Wybickiemu to samo w Warszawie.

Widoczny zapał Polaków związany z odbudowywaniem własnej państwowości był niepokojący dla francuskiego cesarza, który obawiał się zatargu z Rosją, dzierżącą największą cześć ziem Rzeczypospolitej. Ostatecznie na mocy traktatu w Tylży podpisanego na początku lipca 1807 roku, powstało Księstwo Warszawskie – namiastka polskiego państwa, pozostająca pod kuratelą francuską, składająca się z ziem drugiego i trzeciego oraz częściowo pierwszego zaboru pruskiego.

Warto na koniec dodać, że powstanie wielkopolskie 1806-1807 znalazło swoje odzwierciedlenie w literaturze pięknej. W księdze VII Pana Tadeusza, Bartek Prusak tak opisuje to wydarzenie:

POWSTANIE WIELKOPOLSKIE w DZIALE HISTORIA-KULTURA PAI

POLONIJNA AGENCJA INFORMACYJNA - KOPIOWANIE ZABRONIONE.