WIADOMOŚCI
Polonijna Agencja Informacyjna

6 listopada 1939 r. naziści aresztowali w Krakowie 183 osoby – wśród nich wybitnych profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego, Akademii Górniczej i Akademii Rolniczej. Zatrzymanych osadzono w KL Sachsenhausen, gdzie doświadczyli niemieckiego terroru. Nie wszyscy przeżyli represje i trudy obozowego życia. Podstępne uwięzienie krakowskich uczonych było ciosem, przygotowanym przez nazistów z premedytacją przez wiele lat poprzedzających wybuch II wojny światowej. Jego celem było przede wszystkim unicestwienie narodu polskiego, a zwłaszcza elity kulturalnej – inteligencji.

19 października 1939 r., pomimo trwającej od półtora miesiąca okupacji Krakowa (wojska niemieckie zajęły miasto 6 września), Senat UJ postanowił o rozpoczęciu nowego roku akademickiego – już 576. w historii uczelni. Decyzję tę motywowano niemieckim wezwaniem do wznowienia przez wszystkie instytucje „normalnej pracy”. Pierwsze zajęcia zaplanowano na 6 listopada, dwa dni wcześniej miała się odbyć inauguracyjna msza św. w kościele akademickim św. Anny.

Niemiecki komisarz miasta Ernst Zörner nie wyraził sprzeciwu na przedstawiony mu przez rektora UJ prof. Tadeusza Lehra-Spławińskiego zamiar rozpoczęcia zajęć akademickich. Inaczej do tego pomysłu nastawiony był dr Bernard Rust, urzędujący w Berlinie minister nauki, wychowania i oświaty III Rzeszy. W piśmie z 31 października do generalnego gubernatora Hansa Franka pisał: Stosownie do nadchodzących do mnie wiadomości profesorowie polskiego Uniwersytetu Krakowskiego zamierzają ponownie go otworzyć 6 listopada 1939 r. Przekazuję o tym wiadomość z prośbą, aby w każdym przypadku przeszkodzić w ponownym uruchomieniu Uniwersytetu Krakowskiego.

Aby cel ten osiągnąć, okupanci posunęli się do zastosowania podstępu. Mjr SS Bruno Müller, dowódca 2/I Specjalnego Oddziału Operacyjnego Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa SS, już 3 listopada, na spotkaniu z rektorem UJ, zapowiedział swoją obecność w murach uczelni na 6 listopada. Tego dnia, przed południem, Collegium Novum UJ, gdzie miał odbyć się „gościnny wykład” mjr. Müllera, otoczyli funkcjonariusze SS. Wielu z nich oczekiwało na swe przyszłe ofiary na korytarzach.

Przemawiając zgodnie z planem do profesorów i innych pracowników naukowych krakowskich uczelni mjr SS Bruno Müller powiedział: "Moi panowie, zwołałem was, aby wam powiedzieć, że Uniwersytet Krakowski był zawsze ogniskiem antyniemieckich nastrojów, w tym duchu nieżyczliwym wychowywał młodzież. Teraz panowie próbowali otworzyć uniwersytet, nie pytając się nas; panowie próbowali odbywać egzaminy nie pytając się nas. Dlatego zostaniecie aresztowani i posłani do obozu. Żadne sprostowania nie są dopuszczalne. Kto stawi opór przy przeprowadzeniu mojego rozkazu, będzie zastrzelony".

Więcej o tym wydarzeniu i losach aresztowanych przeczytacie Państwo w dziale historia-kultura Polonijnej Agencji Informacyjnej.

Grafika: Obraz Mieczysława Wątorskiego przedstawiający wydarzenia z 6 listopada 1939 roku (z zasobów Uniwersytetu Jagiellońskiego)

Sonderaktion Krakau w DZIALE HISTORIA-KULTURA PAI

POLONIJNA AGENCJA INFORMACYJNA - KOPIOWANIE ZABRONIONE.