WIADOMOŚCI
Polonijna Agencja Informacyjna

„Nie umiera ten, kto trwa w sercach i pamięci żywych” — te słowa stały się duchowym motywem tegorocznych obchodów Dnia Wszystkich Świętych w stolicy Grecji. 1 listopada delegacja Szkoły Polskiej im. Zygmunta Mineyki przy Ambasadzie RP w Atenach, wspólnie z przedstawicielami polskiej placówki dyplomatycznej, udała się na ateńskie nekropolie, aby zapalić znicze i pomodlić się przy mogiłach wybitnych Polaków. Losy spoczywających tam bohaterów w niezwykły sposób połączyły historię Polski i Hellady, tworząc trwałe mosty pamięci między oboma narodami.

W tej poruszającej uroczystości pełnej zadumy, modlitwy i refleksji nad mijającym czasem polskim uczniom, nauczycielom oraz rodzicom towarzyszyli Chargé d’affaires a.i. RP w Grecji Wojciech Ponikiewski oraz Wicekonsul RP Alicja Smati.

ZYGMUNT MINEYKO — POWSTANIEC, INŻYNIER I PATRON SZKOŁY

Pierwszym punktem ateńskiego szlaku pamięci był I Cmentarz Ateński (Proto Nekrotafeio) — najstarsza, zabytkowa nekropolia stolicy Grecji, stanowiąca prawdziwy panteon narodowy. To właśnie tam spoczywa Zygmunt Mineyko (1840–1925), postać o niezwykłym życiorysie, będąca wzorem patriotyzmu i poświecenia dla Ojczyzny.

Ród Mineyków wywodził się z Wileńszczyzny. Jako młody człowiek Zygmunt włączył się w nurt walk niepodległościowych i wziął czynny udział w powstaniu styczniowym w 1863 roku. Po upadku zrywu został aresztowany przez władze carskie i skazany na śmierć przez powieszenie. W wyniku starań rodziny wyrok zamieniono na 12 lat ciężkich robót na Syberii. Mineyko wykazał się jednak niezwykłą odwagą i determinacją — wkrótce dokonał brawurowej ucieczki z katorgi, przedostając się przez Petersburg do Europy Zachodniej.

Po ukończeniu studiów inżynieryjnych w Paryżu los rzucił go do Imperium Osmańskiego, a następnie do Grecji, która stała się jego drugą ojczyzną. Jako szef inżynierów w greckim wojsku wniósł nieoceniony wkład w rozwój infrastruktury kraju — projektował drogi, mosty, linie kolejowe oraz systemy wodociągowe. Jako pasjonat archeologii zasłynął również odnalezieniem starożytnego sanktuarium wyroczni Zeusa w Dodonie. Mimo wybitnej pozycji w greckim społeczeństwie, do końca swoich dni pozostał wiernym synem Polski, wspierając sprawę polską na forum międzynarodowym. Dziś jego imię z dumą nosi Szkoła Polska przy Ambasadzie RP w Atenach.

JERZY IWANOW-SZAJNOWICZ — LEGENDARNY BOHATER DWÓCH NARODÓW

Kolejnym miejscem głębokiej modlitwy był III Cmentarz Ateński (Trito Nekrotafeio), gdzie znajduje się mogiła Jerzego Iwanowa-Szajnowicza (1911–1943) — jednego z najodważniejszych agentów alianckich z czasów II wojny światowej, uznawanego za bohatera narodowego zarówno w Polsce, jak i w Grecji.

Urodzony w Warszawie jako syn rosyjskiego pułkownika i Polki, po powtórnym zamążpójściu matki wychowywał się w Grecji. Był wybitnym sportowcem — wielokrotnym mistrzem Polski i Grecji w pływaniu oraz piłce wodnej. Po wybuchu II wojny światowej zgłosił się do służby dla Polski. Został zrekrutowany przez brytyjskie służby specjalne SOE (Special Operations Executive) i po przeszkoleniu jako agent „Agent 033 / Bolby” wchodzi w skład polsko-brytyjskiej misji wywiadowczej.

Przerzucony w tajemnicy na teren okupowanej przez Niemców Grecji, Szajnowicz prowadził brawurową działalność sabotażową. Zatapiał niemieckie okręty wojenne i łodzie podwodne w portach, niszczył zakłady naprawcze samolotów Luftwaffe oraz przekazywał aliantom kluczowe meldunki wywiadowcze dotyczące ruchów wojsk Osi w basenie Morza Śródziemnego. Wydany przez zdrajcę, został aresztowany przez gestapo. Mimo tortur nie wydał nikogo. 4 stycznia 1943 roku został rozstrzelany na strzelnicy w Kaisariani koło Aten, wznosząc przed śmiercią okrzyk: „Niech żyje Polska! Niech żyje Grecja!”.

BIAŁO-CZERWONE KWIATY I LEKCJA MIĘDZYPOKOLENIOWEJ PAMIĘCI

Tradycyjne zapalenie zniczy i złożenie biało-czerwonych wiązanek kwiatów na mogiłach Mineyki i Iwanowa-Szajnowicza poprzedziły czyny bezinteresownego zaangażowania. Dzieci i młodzież szkolna wraz z rodzicami, pod opieką s. Anny Błaszak — opiekunki Samorządu Uczniowskiego — z ogromnym sercem zadbali o uporządkowanie obu zabytkowych grobów, przygotowując je do listopadowych uroczystości.

Dla Polaków mieszkających z dala od Ojczyzny kultywowanie pamięci o tak wybitnych rodakach to coś więcej niż coroczny obowiązek — to fundament tożsamości narodowej i duchowa więź z historią. Wspólna modlitwa dyplomatów, nauczycieli, młodzieży i rodziców staje się żywą lekcją patriotyzmu, uczącą najmłodsze pokolenie dumy z polskiego dziedzictwa.

Składamy serdeczne Bóg zapłać i głębokie podziękowania wszystkim uczestnikom tej ateńskiej akcji pamięci za wspólną modlitwę, zaangażowanie i obecność. Niech pamięć o naszych bohaterach trwa wiecznie!

POLONIJNA AGENCJA INFORMACYJNA - KOPIOWANIE ZABRONIONE.
NA PODSTAWIE: Foto: Szkoła Polska im. Zygmunta Mineyki przy Ambasadzie RP w Atenach