WIADOMOŚCI
Polonijna Agencja Informacyjna

Była ważną postacią dla australijskiej Polonii. Przez dziesięciolecia stanowiła żywą świadkową historii i ucieleśnienie wartości pokolenia, które o wolną Polskę walczyło z bronią w ręku, a po wojnie nosiło pamięć o Ojczyźnie na drugim końcu świata. Jej obecność w środowisku polonijnym była nie tylko łącznikiem z powstańczą Warszawą, ale i fundamentem budowania tożsamości narodowej wśród kolejnych generacji emigrantów.

Pamięć o Powstaniu Warszawskim to nie tylko wielkie syntezy historyczne, analizy decyzji dowódczych czy opis batalistyczny poszczególnych epizodów walk. To przede wszystkim suma indywidualnych biografii – losów młodych ludzi, których wkraczanie w dorosłość przypadło na czas próby. Historia Barbary Eustachiewicz, z domu Szczepańskiej, znanej w powstańczej konspiracji pod pseudonimem „Gwiazda”, stanowi poruszający zapis tego pokoleniowego doświadczenia: od konspiracyjnej służby w walczącej stolicy, przez traumę obozów jenieckich, aż po powojenną emigrację na drugi koniec świata.

Barbara Szczepańska urodziła się 4 grudnia 1925 roku w Mszczonowie. W chwili wybuchu Powstania Warszawskiego miała niespełna dziewiętnaście lat. W strukturach Podziemnego Państwa Polskiego przeszła przeszkolenie w Wojskowej Służbie Kobiet Armii Krajowej, uzyskując stopień plutonowego. Podczas sierpniowych i wrześniowych walk w 1944 roku została przydzielona do sekcji pirotechnicznej batalionu „Iwo”, stanowiącego część Podobwodu „Sławbor” w ramach I Obwodu „Radwan”. Służba pirotechniczna na obszarze Śródmieścia Południowego wymagała szczególnego opanowania i precyzji; wiązała się bezpośrednio z wytwarzaniem oraz rozdzielaniem amunicji i środków bojowych w warunkach permanentnego ostrzału i niedoboru surowców.

Kapitulacja walk w stolicy nie zakończyła powstańczego szlaku „Gwiazdy”, lecz otworzyła jego kolejny, jeniecki etap. Po złożeniu broni Barbara Szczepańska o numerze jenieckim 224051 trafiła do niemieckiej niewoli. Pierwszym miejscem jej uwięzienia był Stalag X B Sandbostel, skąd następnie została przeniesiona do Stalagu VI C Oberlangen – obozu, w którym Niemcy osadzili ponad 1700 kobiet-żołnierzy Armii Krajowej. Wyzwolenie nadeszło w kwietniu 1945 roku ze strony 1. Dywizji Pancernej generała Stanisława Maczka. Żołnierze polscy, przełamując niemiecką obronę, przynieśli wolność swoim rodaczkom, co dla uwięzionych kobiet stało się jednym z najbardziej poruszających momentów zakończenia wojny.

Po odzyskaniu wolności Barbara Szczepańska pozostawała przez pewien czas na terenie zachodnich stref okupacyjnych w Niemczech. Przebywała między innymi w Niederlangen oraz w Ośrodku Wojskowym nr 102, gdzie organizowano życie dawnych jeńców i żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Wobec powojennej sytuacji politycznej w Polsce podjęła decyzję o emigracji. Jej nowym domem stała się Australia.

Wraz z mężem Stanisławem Eustachiewiczem – również weteranem Powstania Warszawskiego – osiedliła się w stanie Nowa Południowa Walia. Początkowo mieszkała w malowniczym regionie Gór Błękitnych (Blue Mountains), by później przenieść się do Preston. W australijskim środowisku jej nazwisko funkcjonowało także w anglojęzycznym zapisie Barbara Eustace. Przez dziesięciolecia Barbara Eustachiewicz aktywnie włączała się w działalność Polonii australijskiej. Podniesiona do stopnia porucznika, regularnie uczestniczyła w uroczystościach patriotycznych i rocznicowych, organizowanych m.in. w Klubie Polskim w Ashfield, dbając o przekazywanie wiedzy o czyni niepodległościowym młodym pokoleniom.

Jej zasługi i niezłomna postawa zyskały formalne uznanie ze strony Państwa Polskiego. W listopadzie 2014 roku, przy okazji obchodów 70. rocznicy zrywu stolicy, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uhonorował ją Medalem „Pro Patria” oraz specjalnym dyplomem uznania.

Barbara Eustachiewicz zmarła 6 sierpnia 2026 roku w wieku 100 lat jako jedna z ostatnich żyjących uczestniczek Powstania Warszawskiego. Została pochowana z honorami u boku męża Stanisława na cmentarzu Rookwood w Sydney (sekcja B, grób nr 1171-2). Jej życie, rozpięte między Mszczonowem, powstańczą Warszawą, niemieckimi obozami a Australią, pozostaje trwałym świadectwem losu pokolenia Kolumbów, które pomimo dziejowych burz zachowało wierną pamięć o Ojczyźnie.

Grób ś.p. Barbary i Stanisława Eustachiewiczów - cmentarz Rookwood (Sydney), sekcja B Foto: Małgorzata Kwiatkowska

TEKST: Na podstawie opracowania Małgorzaty Kwiatkowskiej - Prezes Rady Naczelnej Polonii Australijskiej
© Polonijna Agencja Informacyjna
ARTYKUŁ NA LICENCJI CC BY-ND
ZDJĘCIA: ZBIORY RODZINNE; Małgorzata Kwiatkowska

POLONIJNA AGENCJA INFORMACYJNA - KOPIOWANIE ZABRONIONE.